Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026

Λαογραφία της Αθήνας: Το μακρύ ζεϊμπέκικο του Νίκου Κοεμτζή

Όσοι ζούμε όλη μας τη ζωή στην Αθήνα, και ξέρουμε το κέντρο της σπιθαμή προς σπιθαμή, έχουμε και τις κοινές μας μνήμες - από ανθρώπους, από γεγονότα, από αφηγήσεις άλλων γενεών. Η ατμόσφαιρα της πόλης, το περίφημο vibe όπως λέγεται χαρακτηριστικά στα αγγλικά (λέξη που αποδίδει ακριβώς αυτό: τον χαρακτήρα της πόλης που διαμορφώνεται από τους κατοίκους, τις συνήθειες, τα στέκια, αλλά και τα γεγονότα εκείνα που σημαδεύουν περιοχές, συνοικίες και γενιές ολόκληρες) αλλάζει διαρκώς και κάθε τι που συμβαίνει μέσα στα όριά της προστίθεται στον κοινωνικό της χάρτη και αφήνει σήμα ανεξίτηλο.

Έβλεπα πριν από χρόνια τον Νίκο Κοεμτζή στο Μοναστηράκι, να κάθεται στο στέκι του στον πεζόδρομο και να πουλάει την αυτοβιογραφία του. Το μεγαλύτερο και πιο δύσκολο κομμάτι της ιστορίας του είχε βέβαια συμβεί προτού γεννηθώ εγώ, ωστόσο η μυθολογία γύρω από αυτήν είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται ανύποπτα κατά τον ίδιο τον χρόνο εξέλιξης του περιστατικού, και είχε ήδη πάρει τη θέση της στη λαογραφία της Αθήνας ακόμα κι όταν ήταν τόσο πολύ πρόσφατη και τραγικά επώδυνη για όλους τους εμπλεκόμενους - όπως άλλωστε συμβαίνει σχεδόν πάντα σε ανάλογες περιπτώσεις. 

 

Δεν τίθεται βέβαια θέμα για την αποτρόπαιη πράξη, όπως και κανείς δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τις ψυχικές διακυμάνσεις ενός ανθρώπου που προέβη σ' αυτήν (διαβάζοντας βέβαια τις τελευταίες σελίδες της αυτοβιογραφίας του, μπορείς να αντιληφθείς και να διακρίνεις στοιχεία για τον ψυχισμό του, που ίσως ούτε ο ίδιος ήταν σε θέση να συνειδητοποιήσει και να ταυτοποιήσει, αν και τα περιγράφει με τόση ακρίβεια). Ωστόσο ο ίδιος ο πρωταγωνιστής, απομακρυσμένος - όσο αυτό ήταν δυνατόν - από τα γεγονότα και τις συνέπειές τους, αποτελούσε μια φιγούρα συνδεδεμένη με μια εποχή και ένα περιστατικό που δεν θα φύγει ποτέ από τη συλλογική μνήμη της Αθήνας, τουλάχιστον όσον αφορά την προηγούμενη γενιά, τη δική μου, ίσως και την επόμενη από τη δική μου. 

Μια μέρα τον πλησίασα, του είπα δυο κουβέντες, μου έδωσε μια συμβουλή, αγόρασα το βιβλίο του και μου έκανε ονομαστική αφιέρωση. Είδα έναν άνθρωπο που κουβαλούσε πάνω του όλο το βάρος της πράξης που τον είχε στιγματίσει τόσο βαριά και τον είχε καταδικάσει, κι ακόμα κι αν είχε μετανιώσει γι' αυτήν, είχε γίνει από τότε ακόμα μέρος της ύπαρξής του, έχοντας οριακά αντικαταστήσει ένα ολόκληρο κομμάτι της.


*Συμπτωματικά, αυτή η συνάντηση μαζί του συνέβη σαν σήμερα ακριβώς, πριν από 16 χρόνια (5/10/2010).