Τα φετεινά Χριστούγεννα, η Μάριον κι εγώ αποφασίσαμε να κάνουμε την καλλιτεχνική πρόκληση "Redraw Your Childhood", σύμφωνα με την οποία καλείσαι να ξαναφτιάξεις από την αρχή μια παιδική σου ζωγραφιά. Εγώ επέλεξα ένα τοπίο που είχα ζωγραφίσει σε πάρα πολύ μικρή ηλικία (φαίνεται άλλωστε, στην επάνω εικόνα!) και να το αναβιώσω με τις σημερινές μου τεχνικές και τα πιο εξειδικευμένα μέσα (κάτω εικόνα). Δείτε και το έργο της Μάριον εδώ.
Σε ένα χωριό της Πελοποννήσου, η Μαριώ και ο Φώτης λογοδίνονται και παντρεύονται, ενώ όλοι οι οιωνοί προμηνύουν μόνο άσχημα πράγματα για το μέλλον. Η κοινή τους ζωή είναι ένα μπερδεμένο κουβάρι από μικρότερες και μεγαλύτερες τραγωδίες, με πιο σταθερή την τόσο διαφορετική τους φύση: η Μαριώ είναι αλλοπαρμένη, αλαφροΐσκιωτη, με δολοφονικά και σαδιστικά ένστικτα, ο Φώτης είναι θεοσεβούμενος ιερέας - μια ένωση αλλόκοτη, αλλά ταυτόχρονα μ’ έναν παράξενο τρόπο αναμενόμενη. Η νουβέλα του Νικήτα Παπακώστα με τον δυσοίωνο τίτλο “Καληνύχτα καλούδια μου” (ο τίτλος άλλωστε ήταν που με τράβηξε αρχικά, σε συνδυασμό με την εικόνα στο εξώφυλλο), είναι ένα διαμαντάκι που στις μόλις 69 σελίδες του αποτελεί ουσιαστικά τον ορισμό του λαογραφικού τρόμου στην πιο πρωτογενή μορφή του και κυριολεκτικά σε στοιχειώνει. Με λογοτεχνικό ύφος προσεγμένο στην εκφορά, αλλά με μια ακατέργαστη, ωμή ποιητικότητα στην αφήγησή της, κατά κύριο λόγο σκοτεινή, αλλά με έναν ιδιότυπο, μυστηριακό λυρισμό, η νουβέλα εισχωρεί στις πιο σκοτεινές πτυχές της καρδιάς της ελληνικής επαρχίας, με την αλλόκοσμη ιστορία της να διαδραματίζεται σ’ ένα χωριό του Πύργου, με τις δοξασίες, τις δεισιδαιμονίες και την πρωτογένεια να κυριαρχούν στην καθημερινότητα των ανθρώπων, μέσα σ’ ένα φυσικό τοπίο που είναι ταυτόχρονα μαγευτικό και τρομακτικό. Η φύση είναι μια ζωντανή οντότητα που αντιδρά, προσφέρει αλλά και εκδικείται αδυσώπητα. Απλόχερα χαρίζει αλλά και θανατώνει ανελέητα. Η αφήγηση επικαλείται σύμβολα, εικόνες, τα λαϊκά παραμύθια και τις παραλογές, όλα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού και των παραδόσεων, που εμπεριέχουν μια ανόθευτη απεικόνιση του αρχέγονου λαογραφικού τρόμου και τα συνδυάζει όλα αυτά με την προσαρμογή του γοτθικού στοιχείου στο περιβάλλον και την ατμόσφαιρα του Νότου και της Μεσογείου – ένας συνδυασμός ασυνήθιστος μιας και πρόκειται για δύο εκ διαμέτρου αντίθετες εκφάνσεις που ωστόσο αν εναρμονιστούν, μπορούν να δώσουν ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα, όπως γίνεται εδώ. Αυτό ακριβώς το γοτθικό στοιχείο είναι άλλωστε που βγάζει στην επιφάνεια της πανέμορφης ελληνικής εξοχής εκείνο το δεύτερο επίπεδο, το πιο ζοφερό και συχνά ιδιαίτερα ανατριχιαστικό, των λαϊκών παραμυθιών και των παραλογών, κάτι που χαρακτηρίζει και τη νουβέλα αυτή από την αρχή μέχρι το τέλος.
Αυτά τα μαγικά πλάσματα είναι κάτοικοι του Λονδίνου εδώ και αιώνες, αναπόσπαστο κομμάτι του, σύμβολα και φύλακες ταυτόχρονα, μιας πόλης που είναι ταυτόχρονα οικεία και μυστηριώδης. Τον Οκτώβριο του 2023, ένα πρωί όχι ιδιαίτερα ηλιόλουστο αλλά ούτε και βροχερό - ο ουρανός είχε αυτό το χαρακτηριστικό σβησμένο μολυβί χρώμα που ταιριάζει στην πόλη όσο και ο καταγάλανος ουρανός που την σκεπάζει τις υπόλοιπες μέρες, περπατούσα στον δρόμο δίπλα στην Russell Square, όταν συνειδητοποίησα ότι τα κρωξίματα που άκουγα εδώ και ώρα δεν ήταν ούτε από δεκοχτούρες αλλά ούτε και από τους περαστικούς γλάρους. Ήταν εκεί ένα κτίριο, μάλλον υπό ανακατασκευή, με σκαλωσιές στα ψηλά μπαλκόνια του, κι εκεί, ακριβώς σ' αυτό το σημείο, μια παρέα από κοράκια έκοβαν βόλτες στα κιγκλιδώματα και τα σίδερα, παρατηρώντας την περιοχή μπροστά στην πλατεία. Δεν είχα ξαναδεί ποτέ μου κοράκια από κοντά - ούτε καν από μακριά, δηλαδή - κι αυτό που θυμάμαι είναι ότι ένιωσα απίστευτα τυχερή εκείνη τη στιγμή που αυτά τα πανέμορφα και πανέξυπνα πλάσματα μου έκαναν την τιμή να μου επιτρέψουν να τα συναντήσω. Δύο από αυτά κατέβηκαν στον δρόμο κι άρχισαν να ψάχνουν για τροφή, ενώ το ένα λίγο αργότερα πέταξε και στην πλατεία απέναντι. Τα πλησίαζα προσεκτικά, όσο πιο κοντά μπορούσα, αλλά δεν φαίνονταν να φοβούνται - προφανώς είναι εξοικειωμένα με τον κόσμο χάρις στην συμβίωση τόσων χρόνων. Τον Σεπτέμβριο του 2025 ήμουν και πάλι στο Λονδίνο, και έτυχε πάλι μια μέρα λίγο συννεφιασμένη να περάσω από την Russell Square. Οι φίλοι μου ήταν εκεί, αυτή τη φορά μέσα στην πλατεία, σε απόλυτη ειρηνική συνύπαρξη με περιστέρια, σκιουράκια αλλά και τους ανθρώπους που έκαναν βόλτα ή κάθονταν στα παγκάκια. Την επόμενη μέρα, βγαίνοντας από τον σταθμό του Saint Pancras, είδα άλλα δύο κοράκια σε απόσταση αναπνοής, να βολτάρουν και να πετούν γύρω από τον πεζόδρομο έξω από το εκθαμβωτικό βικτωριανό κτίριο του σταθμού. Και την τελευταία μέρα, στο μαγευτικό Greenwhich, ήταν και πάλι εκεί, ανάμεσα στην υπόλοιπη πανίδα της περιοχής αλλά και τον κόσμο, αρχοντικά και πονηρά, περήφανα και υπέροχα.
Φωτογραφίες: Βερίνα Χωρεάνθη (Nerin Bloom), Οκτώβριος 2023 και Σεπτέμβριος 2025.
Καλλιτεχνική πρόκληση - άσκηση που κάναμε με τη Μάριον, συνδυάζοντας τρία prompts: σχέδιο απευθείας με μελάνι (χωρίς να έχει προηγηθεί προσχέδιο με μολύβι), με περιορισμό χρόνου (15-30 λεπτά) και με θέμα "critters". Εγώ εμπνεύστηκα από ένα παλιό βιβλίο εντομολογίας και έφτιαξα αυτόν τον μεταξοσκώληκα πάνω σε ένα ανθισμένο κλαδί, και η Μάριον μια χειμωνιάτικη κουκουβάγια.
Έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία οι είσοδοι του υπόγειου σιδηροδρομικού δικτύου στο Λονδίνο - αυτές με το στρογγυλό, κόκκινο σήμα και τις μπλε πινακίδες που γράφουν επάνω "UNDERGOUND" - έτσι όπως βρίσκονται σε στρατηγικά σημεία, και εμφανίζονται αναπάντεχα σε κεντρικές αρτηρίες, δίπλα σε πλατείες, σε στενούς δρόμους και πίσω από στροφές, συνήθως πλαισιωμένες από σιδερένια κιγκλιδώματα και σκαλιστές πέτρινες κολόνες που διατηρούν το ύφος και το χρώμα άλλων, περασμένων εποχών σε πείσμα του χρόνου, δίνουν την αίσθηση ότι κρύβουν κάποιο κρυμμένο μυστικό. Μέσα στους σταθμούς δεν νιώθεις ποτέ μοναξιά - όχι επειδή πάντα είναι γεμάτοι κόσμο, αλλά καθώς οι ανακοινώσεις από τα μεγάφωνα διαδέχονται η μία την άλλη, με την τέλεια βρετανική προφορά των εκφωνητών να σου χαϊδεύει τα αυτιά ακόμα κι αν τα λόγια τους αυτά καθεαυτά χάνονται μέσα στη βαβούρα των περαστικών και το βουητό από τις κυλιόμενες σκάλες και τα τρένα. Και κάτω στις αποβάθρες του παλιού δικτύου, που ακόμα παραμένει σχεδόν όπως ήταν - αν εξαιρέσει κανείς τα πιο σύγχρονα τρένα και τις αναβαθμισμένες εγκαταστάσεις - η μυρωδιά της αιθαλομίχλης εξακολουθεί να πλανάται στην ατμόσφαιρα, ουσιαστικά στοιχειώνοντάς την και διατηρώντας ένα μέρος της ιστορίας των συγκοινωνιών σχεδόν εντελώς ζωντανό.
Φωτογραφίες: Nerin Bloom (2023 &2025)
